• Cursisten worden eind jaren '50, begin jaren '60 verwelkomd

    NSSC

Geschiedenis toonaangevend Culemborgs instituut vastgelegd

CULEMBORG In Culemborg was van 1946 tot 1971 een toonaangevend centrum gevestigd: het Nederlands Schriftelijk Studiecentrum Culemborg (NSSC). De geschiedenis hiervan is nu vastgelegd in een boeiend en rijk geïllustreerde Voetnoot-uitgave van het Genootschap A.W.K. Voet van Oudheusden.

door Eric Jansen

Rond 1890 werd in Friesland de eerste "Postschool" voor schriftelijk onderwijs aan volwassenen opgericht. Dit had te maken met slechte bereikbaarheid van en reisafstand naar leslokalen, naast de reiskosten die cursisten moesten maken. De schoolvorm sloeg gelijk aan en groeide flink tussen 1900-1925. In deze periode werden onder meer de Leidse Onderwijs Instellingen en Schoevers opgericht.

In 1946 richtte de in Culemborg gevestigde Augustijnen-orde de NSSC op. In de toenmalige verzuilde maatschappij was het in feite de enige instelling die schriftelijk onderwijs aanbood vanuit een levensbeschouwelijke visie. Augustijnen hechtten veel waarde aan studie en vorming en wilden het schriftelijk onderwijs ook openstellen voor minder bedeelden.

OVERNACHTEN Al na enkele jaren waren er 10.000 cursisten die schriftelijk onderwijs volgden aan het NSSC. In weekenden werden er studiebijeenkomsten georganiseerd. Steeds meer studenten trokken daarom naar Culemborg en overnachtten in de omgebouwde ruimtes van het kloostercomplex aan de Ridderstraat. Daarmee kreeg het NSSC ook betekenis voor de bakkers, kruideniers, slagers en wasserijen in de stad. Het postkantoor kreeg er veel werk bij door het versturen van de groeiende hoeveelheid post van en naar het NSSC. Culemborgers verdienden bij met het aanbieden van nachtlogies; de slaapaccomodatie in het klooster bleek ontoereikend voor het toenemend aantal studenten.

Het NSSC groeide gestaag in de jaren '50 en '60. In de hoogtijdagen studeerden er ruim 25.000 cursisten uit heel Nederland en waren er zestig betaalde werknemers in dienst. Naast opleidingen variërend van ULO tot en met Gymnasium werden er onder meer talen, filosofie, theologie, handel en administratie onderwezen. Als enige instelling voor schriftelijk onderwijs werd zelfs een erkende opleiding Maatschappelijk Werk verzorgd (jaren later zou Sociale Academie de Nijenburgh zich hier vestigen).

In de tweede helft van de jaren '60 veranderde er veel in het onderwijs, na invoering van de Mammoetwet. Automatisering noopte tot investeren en de orde zelf kampte met interne problemen als gevolg van uittredingen van Augustijnen. De oorspronkelijke missie om het achtergebleven katholieke volksdeel te scholen, leek ook wel volbracht. Uiteindelijk werd het Centrum gesloten in 1971, het ging op in het PBNA en verhuisde naar Arnhem.

VOETNOOT De Voetnoot over het NSSC is geschreven door Joop de Vries, zelf ooit NSSC-cursist. De presentatie ervan vindt op 1 juni om 15.00 uur plaats in de Gelderlandfabriek, naast een lezing over de betekenis van het NSSC en de Augustijnen. De bijeenkomst is gratis toegankelijk. Aanmelding hiervoor of bestellen van de Voetnoot via www.voetvanoudheusden.nl of via de auteur (06-20360216)