• Henriett Somlai
  • Henriett Somlai
  • Henriett Somlai

Memorietafel terug in het Elisabeth Weeshuis Museum

CULEMBORG Op maandag 12 juni kwam de Memorietafel weer terug op zijn vertrouwde plek, in de spinzaal van het Elisabeth Weeshuis Museum. Dit 16e eeuwse schilderij is de afgelopen maanden gerestaureerd door de Amsterdamse restauratoren Laurent Sozzani en Eneida Parreira.

Wanneer de Memorietafel in het verleden precies naar het weeshuis is gekomen, of dat het paneel er mogelijk zelfs voor is vervaardigd, is niet bekend. Wel is zeker dat het er al zeer lang hangt. Sinds de herinrichting in 2013 kreeg het een prominente en vaste plaats in de portrettengalerij in de spinzaal van het museum. Vorig jaar juni verliet het kunstwerk die plek voor een ingrijpende restauratie. Restauratoren Laurent Sozzani en Eneida Parreira werkten twaalf maanden aan het paneel. Ze verwijderden allereerst de oude vergeelde vernislaag, om vervolgens ook oude restauraties met verdonkerde of juist verbleekte overschilderingen weg te halen. De originele verf kwam tevoorschijn, prachtig helder van kleur maar ook met veel beschadigingen. Door de nieuwste technieken toe te passen, konden Sozzani en Parreira achterhalen welke pigmenten de schilder in de 16e eeuw had gebruikt, zodat de retouches (reparaties van de verf) die zij aanbrengen perfect bij het origineel passen. Daarnaast wordt de restauratie nauwkeurig gedocumenteerd en is alles wat een hedendaagse restaurator doet eenvoudig weer te verwijderen.

Omdat er veel vragen zijn over de Memorietafel is er in 2016 tevens kunsthistorisch onderzoek verricht naar het schilderij. Dit onderzoek en de restauratie zijn aanleiding voor de komende tijdelijke tentoonstelling over de Memorietafel op de zolder van het Elisabeth Weeshuis Museum. Vragen die worden behandeld zijn onder meer: wie is de opdrachtgever, wie is de maker, wat is de betekenis van het werk, wanneer werd het vervaardigd? Wat we wel al weten is wie er op de Memorietafel zijn afgebeeld: Elisabeth van Culemborg (1475-1555) en haar achtereenvolgende echtgenoten Jan van Luxemburg (ca. 1477-1508, links) en Anthonis van Lalaing (1480-1540, rechts). En dendrochronologisch onderzoek heeft aangetoond dat het schilderij vanaf 1540 vervaardigd moet zijn. Maar dan rijst de vraag: is Elisabeth opdrachtgever geweest? En zijn er dus zowel levende (Elisabeth) als overleden personen (Jan en Anthonis) weergegeven? Of valt niet uit te sluiten dat de Memorietafel na de dood van Elisabeth tot stand kwam, bijvoorbeeld in opdracht van de uitvoerders van haar testament?

In de tentoonstelling, die de Memorietafel als middelpunt heeft, gaat gastconservator Margot Leerink in op deze en andere vragen. Bovendien wordt duidelijk welke bijzondere rol dit kunstwerk heeft gespeeld in de ontwikkeling van de Nederlandse portretkunst. Maar geeft het schilderij al zijn geheimen prijs?

Te zien vanaf 3 oktober 2017. Voor meer informatie: www.weeshuismuseum.nl.