• Martin Smaling

Top-20 Culemborgse achternamen

CULEMBORG De binnenstad van Culemborg wordt gekenmerkt door de historische gebouwen en gezellige pittoreske straatjes. De naam Culemborg heeft evenals de stad een rijke historie. Vroeger werd de naam Kuilenburg gegeven aan deze Gelderse plaats. Kuilenburg is een naam die eenvoudig te verklaren is: een burcht, een versterkt huis, dat in of bij een kuil, een gat in de grond, staat. Zo eenvoudig als de herkomst te beschrijven is, zo ingewikkeld is de spelling van de naam. Kuilenburg kan namelijk op 38 verschillende manieren gespeld worden, waarvan er drie nog steeds gebruikt worden. Hoe zit dat met de achternamen van de Culemborgers: hebben deze ook zo'n interessante geschiedenis?

Landelijk gezien bestaat de top drie uit (de) Jong, Jansen en (de) Vries. Deze namen komen ook in Culemborg veel voor: (de) Jong staat op nummer twee, (de) Vries behaalt een vierde plek en Jansen staat op plek zes. Toch zijn de populairste Culemborgse namen enigszins afwijkend van het beeld dat we in Nederland zien. Uit de Culemborgse top tien staat verder alleen Bos in de Nederlandse top twintig. Vermeulen, Veen en Blom komen wel voor in de top 100 meest voorkomende achternamen van het land, maar staan lager in de ranglijst. Hertog, Gasteren en Wammes vallen zelfs buiten de top 100. 

VEEL TOPONIEMEN EN BEROEPSNAMEN IN CULEMBORG Verreweg de meeste achternamen uit de top twintig zijn een toponiem. Een toponiem geeft aan waar men vandaan kwam (herkomstnamen), welk gebied of landgoed men bezat of beheerde, of welke huizen men al dan niet met bijhorend land in eigendom of pacht had. Zo komt de meest voorkomende naam, Vermeulen, af van molen. Veen is een toponiem, maar kan ook verwijzen naar een beroep, namelijk veenbaas van een turfgraverij. De naam (de) Vries is ook een herkomstnaam, die staat voor afkomstig uit Friesland. Andere toponiemen uit de top twintig zijn Bos, Dijk, Zanten, Berg, Helmond, Dillen, Mourik en Ham. Een groot deel van de namen dus. Naast toponiemen zijn ook beroepsnamen populair: nummer vijf Hartog valt zelfs onder beide categorieën.

INTERESSANTE VERHALEN ACHTER ACHTERNAMEN Achter de naam Wammes zit een interessant verhaal. Helemaal zeker is het niet, maar waarschijnlijk is het iemand die een wammes droeg of deze vervaardigde. Een wammes komt af van wambuis, wat een kledingstuk is. Een andere naam waarvan je misschien niet meteen weet wat de precieze afkomst is, is Blom. Het kan een adresnaam zijn, voor iemand die woont in een huis genaamd De Blom of bijvoorbeeld De Goudsblom. Een andere optie is dat het een beroepsnaam is voor een bloemenhandelaar. Die kreeg dan de bijnaam Blom, afgeleid van bloem.

Top-10 meest voorkomende achternamen Culemborg

1. Vermeulen

2. Jong

3. Veen

4. Vries

5. Hartog

6. Jansen

7. Gasteren

8. Wammes

9. Blom

10. Bos

11. Dijk

12. Vos

13. Zanten

14. Berg

15. Helmond

16. Wit

17. Brouwer

18. Dillen

19. Ham

20. Mourik

Let op, deze top tien is gebaseerd op het aantal vermeldingen van achternamen op Telefoonboek.nl.