• Ingekleurde gravure van het kasteel te Culemborg, circa 1620, vervaardigd door A. Rademaker, circa 1720. Collectie Elisabeth Weeshuis Museum

    Hans Wijninga

Unieke haardplaat keert terug naar Culemborg

CULEMBORG Een unieke haardplaat, afkomstig uit het Culemborgse kasteel, keert vrijdag 22 maart vanuit Aalten terug naar Culemborg. Om 11 uur zal in Aalten de officiële teruggave plaatsvinden van de 17e-eeuwse haardplaat met daarop de wapens van Georg Friedrich, graaf von Waldeck (1620-1692) en zijn vrouw Elisabeth Charlotte, gravin van Nassau-Siegen. Beiden waren verwant aan het Nederlands Vorstenhuis.

Burgemeester Anton Stapelkamp van de gemeente Aalten overhandigt de haardplaat aan de Locoburgemeester van Culemborg, Joost Reus en aan Nicole Spaans, directeur van het Elisabeth Weeshuis Museum, waar dit unieke stuk een mooie plaats zal krijgen.

DE HAARDPLAAT De haardplaat stond oorspronkelijk in het kasteel van Culemborg. De bouw van kasteel Culemborg begon eind 13e eeuw. Daarna breidde het langzaam steeds verder uit. In het Rampjaar van 1672-73 werd het door Franse troepen grotendeels verwoest. Uit de Historische beschryvinge van Culemborg, door Voet van Oudheusden, blijkt dat de gehele hoofdburcht in 1735 voor sloop werd verkocht, met uitzondering van de Witte Toren: 'Veele Liefhebbers der Oudheid zagen dit noode, maer het moest weg, en dat voor een somma van 398 Gulden'. In 1812 verdween ook de laatste toren. De overgebleven materialen, zoals lood, stenen, balken en leien werden verkocht en per schip afgevoerd, zodat nu alleen nog de fundamenten in de Kasteeltuin herinneren aan de roemruchte tijd van de heren en graven van Culemborg.  

VERKOOP  De 'vrederegter van het kanton Aalten' mr. A.C.S ten Bokkel, die ook enige tijd schout was van het schoutambt Aalten, kocht de haardplaat. De plaat sierde de haard van het pand Hoekstraat 5 in Aalten. In 1935 schonk de eigenares de plaat aan de Oudheidkamer van Aalten, nu Nationaal Onderduikmuseum. Enige tijd geleden kreeg het Nationaal Onderduikmuseum van de directeur van het Elisabeth Weeshuis Museum, Nicole Spaans, de vraag of het Onderduikmuseum bereid zou zijn de haardplaat terug te laten keren naar Culemborg. Na intern overleg is besloten om aan dit verzoek gehoor te geven en zo keert een stukje geschiedenis terug naar waar het thuishoort: Culemborg. 

Van het Culemborgse kasteel resten nog slechts de fundamenten, die vanaf 6 april op zaterdagen te bezichtigen zijn in de Kasteeltuin. Op het terrein werd jarenlang archeologisch onderzoek gedaan. Vele van de bijzondere vondsten worden geëxposeerd in de Groene Schuur in de Kasteeltuin. Meer informatie over het weeshuismuseum: www.weeshuismuseum.nl.